Niemal 200 uczestników, cztery merytoryczne sesje i jedno wspólne przesłanie: zielona transformacja nie jest już planem na przyszłość, lecz procesem, który dzieje się tu i teraz. W gościnnych progach Muzeum Śląskiego w Katowicach odbyła się konferencja „Śląsk oddycha przyszłością. Zielona transformacja w praktyce”, poświęcona wdrażaniu konkretnych rozwiązań w miastach i gminach.

Silne otwarcie i jasny kierunek

Konferencję otworzyli Rafał Adamczyk, Członek Zarządu Województwa Śląskiego oraz Monika Sikora, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej.

– „Województwo śląskie jeszcze niedawno kojarzone było przede wszystkim z przemysłem ciężkim. Dziś coraz częściej mówi się o nim jako o liderze zielonej transformacji w Polsce i w Europie. I nie są to słowa na wyrost” – podkreślił Rafał Adamczyk.

Jak zaznaczył, siłą regionu nie są wyłącznie środki finansowe.

– „Naszą siłą są ludzie – samorządowcy, eksperci, partnerzy projektu, którzy każdego dnia podejmują konkretne działania. W województwie śląskim nie tylko mówi się o zmianie, ale się ją realnie wprowadza” – dodał.

Monika Sikora zwróciła uwagę na znaczenie nadchodzącej perspektywy finansowej.
– „Nowa perspektywa po 2027 roku będzie kluczowa dla dalszych działań samorządów. To czas, w którym dobrze przygotowane projekty i współpraca na różnych poziomach zdecydują o skuteczności transformacji” – zaznaczyła.

Miasto, które oddycha. Przestrzeń dla zdrowia i klimatu

Pierwsza sesja poświęcona została projektowaniu przestrzeni miejskiej z myślą o zdrowiu mieszkańców i adaptacji do zmian klimatu. Wzięli w niej udział: dr hab. inż. arch. Alina Pancewicz, prof. Politechniki Śląskiej, Ewa Twardoch oraz Jan Mencwel.

Paneliści podkreślili znaczenie zieleni i błękitno-zielonej infrastruktury w miastach oraz konieczność projektowania przestrzeni w sposób odpowiadający na realne potrzeby mieszkańców. Wskazali, że jakość przestrzeni publicznej ma bezpośredni wpływ na zdrowie i codzienne funkcjonowanie społeczności lokalnych.

Transformacja, która działa. Sprawdzone rozwiązania dla samorządów

Druga sesja skoncentrowała się na praktycznych wdrożeniach oraz możliwościach finansowania działań środowiskowych. W dyskusji udział wzięli: Monika Sikora, Mateusz Pindel, Prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach oraz Piotr Kuczera, Prezydent Miasta Rybnika i Przewodniczący Śląskiego Związku Gmin i Powiatów.

Uczestnicy przedstawili konkretne rozwiązania realizowane w samorządach oraz kierunki wsparcia po 2027 roku. Szczególne miejsce zajęły doświadczenia Rybnika w zakresie poprawy jakości powietrza, wskazywane jako przykład konsekwentnych i skutecznych działań.

Podkreślono, że dostęp do środków finansowych musi iść w parze z umiejętnością ich efektywnego wykorzystania oraz długofalowym planowaniem inwestycji.

Od smogu do smart. Inteligentne regiony i czyste powietrze

Trzecia sesja dotyczyła wykorzystania danych i nowoczesnych technologii w zarządzaniu środowiskiem. Wzięli w niej udział Małgorzata Książek-Grelewicz, dyrektor Miejskiego Zarządu Gospodarki Komunalnej w Mysłowicach oraz Szymon Ciupa, dyrektor ds. strategii i rozwoju w Smart Factor, ekspert ds. smart city.

Eksperci omówili rozwiązania z zakresu smart city i smart region, w tym systemy monitoringu, analizę danych oraz narzędzia wspierające podejmowanie decyzji. Wskazali, że technologie pozwalają lepiej diagnozować problemy i szybciej reagować na zmieniające się warunki.

Komunikacja ekologiczna, która działa

Ostatnia sesja została poświęcona komunikacji z mieszkańcami. W dyskusji udział wzięli Robert Stępowski, jeden z najbardziej rozpoznawalnych w Polsce ekspertów w zakresie marketingu terytorialnego i marketingu politycznego oraz dr hab. Przemysław Sadura, prof. UW, kierownik Zakładu Socjologii i Ekonomii Środowiska w Instytucie Ochrony Środowiska, adiunkt w Instytucie Socjologii Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Paneliści podkreślili, że skuteczna transformacja wymaga nie tylko inwestycji i technologii, ale także zrozumienia społecznego. Zwrócili uwagę na znaczenie jasnego przekazu, budowania zaufania oraz angażowania mieszkańców w proces zmian.

Śląskie jako przykład dla innych regionów

Konferencja pokazała, że województwo śląskie jest jednym z najaktywniejszych regionów w Polsce w zakresie transformacji środowiskowej. To tutaj łączone są działania związane z jakością powietrza, energetyką, rozwojem przestrzennym i komunikacją społeczną.

Uczestnicy podkreślali, że wypracowane w regionie rozwiązania mogą stanowić punkt odniesienia dla innych samorządów w Polsce i w Europie. 

Region gotowy na kolejny krok

Konferencja w Katowicach pokazała nie tylko skalę wyzwań, ale przede wszystkim gotowość regionu do ich podejmowania. Samorządy województwa śląskiego nie są już na etapie planowania, są w trakcie realnych działań, których efekty są widoczne w wielu miastach i gminach.

Zmiana dokonuje się stopniowo, ale konsekwentnie. W inwestycjach, w sposobie zarządzania, w podejściu do przestrzeni i komunikacji z mieszkańcami. Coraz wyraźniej widać, że transformacja środowiskowa, energetyczna i społeczna staje się wspólnym kierunkiem działań całego regionu.

Uczestnicy konferencji podkreślali, że Śląskie ma dziś nie tylko doświadczenie, ale także kompetencje, partnerów i dostęp do środków, które pozwalają przejść do kolejnego etapu – pełnej, systemowej transformacji.

To właśnie tu powstaje model zmiany oparty na współpracy samorządów, administracji i ekspertów. Model, który nie tylko odpowiada na wyzwania, ale zaczyna je wyprzedzać.

Konferencja potwierdziła, że Śląskie jest regionem, który potrafi przekuć strategię w działanie, a ambitne cele w konkretne efekty. I tym samym wyznacza kierunek dla innych regionów w Polsce i Europie.

Spotkanie poprowadziła redaktor Magdalena Libiszewska. Konferencja była transmitowana na żywo, a jej zapis został udostępniony w kanałach projektu „Śląskie. Przywracamy błękit”.

Wydarzenie zostało zrealizowane w ramach projektu zintegrowanego LIFE „Śląskie. Przywracamy błękit”, jednego z największych w Europie projektów na rzecz poprawy jakości powietrza.